Seks is overal: in reclames, op posters, in porno en porna, in romantische comedy’s en Disneyfilms, in de natuur, in tijdschriften, op Instagram en ga zo maar door. Want immers: seks sells! Tegelijkertijd is seks een taboe, iets waar we liever niet over praten, maar waar we wel allemaal heel nieuwsgierig naar zijn.

Daarmee breken we met huidige sekseducatie die een hoofdzakelijke focus heeft op de risico’s van seks zoals soa’s en (het voorkomen van) zwangerschappen, maar ook voornamelijk gaat over penetratie en heteroseks.

In een onderzoek van Rutgers (2017) zegt een leerling hierover: “Het schetst ook een beetje een negatief beeld vind ik dan inderdaad met zo’n module, terwijl seks misschien ook iets is wat heel leuk is.”

De gemiddelde jongere in Nederland geeft sekseducatie dan ook een 5.8 (Ruters, 2017) en voor LHBTIQA+ jongeren zakt dit naar een 5.0 (Voorn, 2021). Terwijl een goede seksuele vorming zorgt voor jongeren die later beginnen met seks, meer weloverwogen keuzes maken, beter zijn in het aangeven van hun wensen en grenzen en minder snel seksueel grensoverschrijdend gedrag zullen meemaken en/of vertonen.

“De praktijk leert dat Nederlanders van alle leeftijden seksualiteit zien als een essentieel onderdeel van hun leven, maar vaak over onvoldoende ’tools’ beschikken om er ook echt plezier aan te beleven (Van Lunsen & Laan, 2020).”

Met InDifferent Seks maken we dit onbespreekbare onderwerp bespreekbaar in een lessenreeks die niet alleen voor, maar in samenwerking met de leerlingen is gemaakt.

De lessen hebben een basis in vier grondslagen: sekspositief, lichaamspositief, gender inclusief en inclusieve seksualiteit. In de lessen staat het gesprek centraal, want hoe kun je nou leuke seks hebben als je niet weet hoe je hierover moet praten? We hebben het over wat seks nou eigenlijk is, over verschillende lichamen, orgasmes, vulva’s, seksueel grensoverschrijdend gedrag, gender, flirten, sexting, je eigen wensen en nog veel meer.

In alles zijn de leerlingen de leidraad. Zij weten immers zelf het beste wat ze willen bespreken, toch? De lessen zijn daarom interactief en er is veel ruimte voor input en vragen van de leerlingen.

De lessen zijn positief en toegankelijk en zitten zijn afwisselend door open gesprekken, persoonlijke verhalen en spelletjes in een ongedwongen en gelijkwaardige omgeving met een diverse groep trainers die het taboe durven te doorbreken.  

Het doel van deze les is tweedelig: ten eerste het gesprek over seks en seksualiteit faciliteren en normaliseren, waarmee positieve seksuele ontwikkeling bevorderd wordt. Ten tweede input van de leerlingen verkrijgen. Op deze manier worden de jongeren echt gehoord en leren zij in gesprek gaan zodat er een gelijkwaardigheid wordt gecreëerd binnen de groep. De inhoudelijke les kan namelijk pas staan op een gelijke basis van manieren van kunnen en durven praten over dit onderwerp en het doorbreken van het taboe dat nu heerst. De les is opgebouwd rondom interactie en om een gelijkwaardig gesprek op een leuke en positieve manier creëren in een ongedwongen omgeving. Want hoe moet je nou leuke seks hebben als je niet weet hoe je erover praat?

Al voor de geboorte passen ouders in wording hun gedrag aan, aan het geslacht van hun toekomstige kindje. Het schoppen van een jongetje in de baarmoeder wordt aanzienlijk vaak als krachtig of sterk omschreven. Bij meisjes vallen deze woorden niet of nauwelijks. In de tweede les staat gender centraal. De les zal vooral dienen als antwoord op grote, veel gestelde vragen: wat is gender, welke genders zijn er, wat is het verschil tussen gender en geslacht, en hoe verhouden gender en seksualiteit zich tot elkaar? Het doel van de les zal daarom vooral het verkrijgen van kennis en nadenken over verschillende genders en seksualiteiten zijn en het bevorderen van gendergelijkheid. De les dient zo als een opstapje naar het nadenken over genderverschillen en privileges die daarbij horen.

In deze les staat de vulva centraal met als doel om, naast kennis van anatomie,  positieve seksuele ontwikkeling te bevorderen, kennis te verkrijgen over seksuele interacties met gelijkwaardigheid als basis, bestaande mythes ontkrachten en gendergelijkheid bevorderen. Deze les kent een inhoudelijke basis die vooral gaat over het rechtzetten van de ongelijkheid over kennis van de verschillende geslachtsorganen. Vraag maar eens aan een klas om een penis te kleien en dan een vulva te tekenen, het eerste zal hoogstwaarschijnlijk een veel makkelijkere opgave zijn voor het grootste deel van de klas.

De les bevat veel informatie, maar breekt door een kringopstelling en veel ruimte voor onderbrekingen, gesprek en grapjes toch met de klassieke lessen waarop alleen de docent zendt.

“Soms denk ik dat ik op de middelbare school mezelf niet genoeg ruimte heb gegeven om te ontdekken wie ik eigenlijk was en wie ik wilde zijn. Ik was veel bezig met erbij horen en niet buiten de boot vallen. Later besefte ik pas hoe vet het is dat we allemaal zo anders zijn. Nu ik mezelf de ruimte heb gegeven om te ontdekken wie ik ben en wat ik wil, ervaar ik hoe bevrijdend het is om er niet bij te horen. Hoe eng ik dat soms ook vind. Ik zet mij in om normen te ontrafelen, te bespreken, te onderzoeken en daarmee hopelijk te doorbreken, totdat er geen boot meer is om buiten te vallen. Ik ben daarin vooral geïnteresseerd in seks, seksualiteit en gendergelijkheid. Bij InDifferent zet ik mij in om deze thema’s uit de taboesfeer te halen en open en gelijkwaardige gesprekken te kunnen voeren over vaak onbesproken onderwerpen met de jongeren om wie het gaat. Om zo een beginnetje te maken met die normen (en die boot) afbreken.”

Fien van Deursen (zij/ haar)
Educatie maker Positieve Seksualiteit
Student Taal- en Cultuurstudies

“Tijdens mijn werkzaamheden bij Zorgbelang Inclusief en het JongerenNetwerk heb ik kennis mogen maken met Elmar en InDifferent. Vanaf het begin af aan was ik gigantisch onder de indruk van de jongeren die betrokken zijn, de passie die bij InDifferent is en de toffe projecten en activiteiten die zij opzetten. Toen Elmar mij vroeg of ik in zijn bestuur wilde plaatsnemen sprong ik bijna door het plafond van enthousiasme. Vanuit mijn werkzaamheden in de (jeugd)hulpverlening ben ik altijd bezig geweest met inclusiviteit. Voor mij staat voorop dat iedereen mee kan doen, zichzelf kan zijn en erbij hoort ongeacht wie je bent. Tijdens de projecten die ik in en om Arnhem heb uitgevoerd met jongeren en jongvolwassenen is elke keer opnieuw naar voren gekomen dat zij problemen ervaren met uitsluiting, discriminatie, er niet bij horen, taboes en stigma’s. De manier waarop InDifferent samen met de jongeren structureel bijdraagt aan het veranderen en verbeteren van de samenleving door met thema’s als seksualiteit, etniciteit en welzijn aan de slag te gaan zijn the way to go om de problemen die jongeren ervaren op te lossen!”

Sjoerd Wiersma (hij/hem)
Ambulant hulpverlener, eigenaar SJD Zorgverlening